Laba.my

Tawarruq: Jual Beli Komoditi untuk Tunai Patuh Syariah

Oleh Pasukan Editorial Laba.my · Dikemas kini 2026-03-19

Tawarruq ialah akad jual beli komoditi yang digunakan untuk menjana tunai secara patuh Syariah. Dalam perbankan Islam Malaysia, Tawarruq (juga dikenali sebagai Commodity Murabahah) menggerakkan sebahagian besar pembiayaan peribadi Islam dan kad kredit Islam. Majlis Penasihat Syariah BNM telah meluluskan penggunaan Tawarruq dengan syarat-syarat tertentu.

Bagaimana Tawarruq Berfungsi

Bank Islam tidak boleh meminjamkan wang dan mengenakan caj atas pinjaman tersebut kerana itu riba. Tawarruq menyelesaikan isu ini melalui transaksi jual beli komoditi sebenar. Contoh untuk pembiayaan peribadi RM50,000:

  1. Bank beli komoditi (katakan palladium) bernilai RM50,000 daripada pasaran.
  2. Bank jual komoditi tu kepada anda pada harga RM58,000 secara tangguh (bayar ansuran 5 tahun).
  3. Anda minta bank jual komoditi tu kepada pihak ketiga di pasaran pada harga tunai RM50,000.
  4. Anda terima RM50,000 tunai. Anda berhutang RM58,000 kepada bank.

Margin RM8,000 tu keuntungan bank, daripada jual beli, bukan faedah atas pinjaman.

Keseluruhan proses berlaku dalam beberapa minit melalui platform Bursa Suq Al-Sila’ (BSAS), platform komoditi Syariah Bursa Malaysia yang dilancarkan pada 2009. BSAS diluluskan oleh Majlis Penasihat Syariah BNM dalam mesyuarat ke-78 pada 30 Julai 2008. Komoditi yang didagangkan termasuk minyak sawit mentah (CPO) dan plastik. Sebelum BSAS, bank guna London Metal Exchange untuk dagangan palladium dan platinum. Pelanggan tidak perlu mengendalikan komoditi fizikal.

Syarat Kesahan Tawarruq

Majlis Penasihat Syariah BNM menetapkan tiga syarat utama:

  • Komoditi mesti benar-benar wujud: bukan sekadar nombor dalam sistem.
  • Setiap transaksi mesti berasingan: akad jual beli pertama, kedua, dan ketiga tak boleh digabungkan.
  • Pelanggan ada pilihan: anda secara teorinya boleh simpan komoditi tu dan tak jual.

Produk yang Guna Tawarruq

Dua produk utama:

  • Pembiayaan peribadi Islam: ini penggunaan paling biasa. Maybank Islamic, CIMB Islamic, Bank Islam, RHB Islamic, dan AmBank Islamic semuanya guna Tawarruq untuk pembiayaan peribadi-i. Anda dapat tunai, bayar balik secara ansuran dengan jumlah tetap.
  • Kad kredit Islam: sesetengah kad kredit Islam guna Tawarruq sebagai mekanisme asas. Setiap kali anda guna kad, transaksi komoditi berlaku di belakang tabir.
  • Deposit Islam: beberapa bank guna Tawarruq untuk produk deposit dan simpanan tetap-i sebagai alternatif kepada Mudharabah.

Kontroversi yang Perlu Anda Tahu

Tak semua ulama selesa dengan Tawarruq. Majma’ al-Fiqh al-Islami (Akademi Fiqh Antarabangsa OIC) dalam resolusi no. 179 (19/5) 2009 tidak membenarkan tawarruq al-munazzam. AAOIFI (Accounting and Auditing Organisation for Islamic Financial Institutions) pula membenarkan dengan syarat ketat.

Tapi di Malaysia, Majlis Penasihat Syariah BNM mengekalkan pendiriannya bahawa Tawarruq sah selagi syarat-syarat dipenuhi. Sebelum Tawarruq, banyak bank Islam guna akad bai’ al-inah (jual dan beli balik) yang lebih kontroversial. Tawarruq dianggap lebih kukuh dari segi Syariah kerana melibatkan pihak ketiga dalam transaksi. Dan pada hakikatnya, tanpa Tawarruq, banyak produk tunai Islam tak ada alternatif yang praktikal.

Untuk pembiayaan yang melibatkan aset fizikal seperti kereta atau rumah, bank biasanya guna akad lain seperti Murabahah atau AITAB yang melibatkan jual beli aset tersebut secara terus.

Soalan Lazim (FAQ)

Kenapa perlu jual beli komoditi? Tak boleh bagi tunai terus ke?
Dalam Islam, pinjaman wang dengan caj tambahan ialah riba. Jadi bank tak boleh bagi wang dan caj keuntungan atas wang tu. Tawarruq menyelesaikan isu ini dengan mewujudkan transaksi jual beli sebenar (komoditi dibeli dan dijual) supaya keuntungan bank datang daripada perdagangan, bukan daripada pinjaman wang.
Komoditi apa yang digunakan dalam Tawarruq?
Biasanya logam seperti palladium, platinum, atau tembaga yang didagangkan di Bursa Suq Al-Sila' (platform komoditi Syariah Bursa Malaysia) atau London Metal Exchange. Komoditi ni dipilih sebab mudah didagangkan dan harganya stabil.
Adakah Tawarruq diterima semua ulama?
Tidak semua. Sebahagian ulama berpendapat Tawarruq terancang (organised tawarruq) terlalu mirip pinjaman konvensional dan kurang substansi jual beli. Tapi Majlis Penasihat Syariah BNM telah meluluskan penggunaannya di Malaysia dengan syarat-syarat tertentu, termasuk komoditi mesti benar-benar wujud dan transaksi dilaksanakan secara berasingan.

Berkaitan